برای بازیابی رمز عبور اوبونتو، ابتدا مشخص کنید رمز کدام حساب را فراموش کرده‌اید. در نصب معمول Ubuntu، رمز حساب root قفل است و کارهای مدیریتی با sudo و رمز کاربر انجام می‌شود. بنابراین در بیشتر موارد باید رمز همان کاربر را بازنشانی کنید؛ اجرای دستور passwd بدون نام کاربر در پوسته root، رمز root را تغییر می‌دهد.
این راهنما برای سیستم متعلق به شما یا سروری است که مدیریت آن را بر عهده دارید. قبل از ریبوت سرور، از دسترسی کنسول پنل، VNC، KVM یا محیط Rescue مطمئن شوید. اگر تنها راه دسترسی شما SSH است، ابتدا مسیر بازیابی را با میزبان هماهنگ کنید. برای دیسک رمزگذاری‌شده نیز کلید بازکردن دیسک لازم است.
کدام روش بازیابی رمز مناسب شماست؟
- یک حساب دیگر با دسترسی sudo دارید: از همان حساب رمز کاربر موردنظر را عوض کنید؛ ریبوت لازم نیست.
- هیچ حساب قابل ورود ندارید، اما کنسول در دسترس است: از Recovery Mode استفاده کنید.
- Recovery Mode قابل استفاده نیست: مسیر Rescue میزبان را بررسی کنید.
- فقط ورود SSH با رمز خطا می‌دهد: ابتدا مطمئن شوید ورود با رمز در تنظیمات SSH مجاز است؛ تغییر رمز به‌تنهایی آن را فعال نمی‌کند.
روش اول: تغییر رمز با یک حساب مدیر دیگر
با حسابی که دسترسی مدیریتی دارد وارد شوید و دستور زیر را اجرا کنید. به جای username نام واقعی حساب مقصد را بنویسید:
sudo passwd usernameدرخواست اولیه sudo مربوط به رمز حساب فعلی شماست. سپس رمز جدید حساب مقصد را دو بار وارد کنید. هنگام تایپ رمز، نمایش داده نشدن حروف یا ستاره طبیعی است. برای این کار لازم نیست حساب root را فعال کنید.
روش دوم: بازنشانی رمز از Recovery Mode
۱. ورود به منوی بازیابی
سیستم را از کنسول ریبوت کنید. برای نمایش GRUB در بسیاری از نصب‌های BIOS، کلید Shift و در نصب‌های UEFI، کلید Esc را هنگام شروع بوت امتحان کنید. زمان فشردن کلید به سیستم بستگی دارد. گزینه Advanced options for Ubuntu و سپس ورودی دارای recovery mode را انتخاب کنید.
در منوی بازیابی، گزینه root — Drop to root shell prompt را انتخاب کنید. اگر برای ادامه رمز root خواسته شد و آن را ندارید، این مسیر در پیکربندی فعلی شما کافی نیست؛ بخش روش جایگزین را ببینید.
۲. آماده کردن فایل‌سیستم و پیدا کردن نام کاربر
در پوسته بازیابی، فایل‌سیستم روت ممکن است فقط‌خواندنی باشد. برای ذخیره رمز جدید، آن را قابل نوشتن کنید:
mount -o remount,rw /اگر نام کاربر را به خاطر ندارید، پوشه‌های کاربران را ببینید:
ls /homeنام پوشه‌ها معمولا با نام کاربران عادی یکسان است؛ در پیکربندی‌های سفارشی، نام حساب را با اطلاعات نصب تطبیق دهید.
۳. تعیین رمز جدید و راه‌اندازی عادی
passwd usernameرمز جدید را دو بار وارد کنید. پس از پیام موفقیت، دستورهای زیر را جداگانه اجرا کنید:
sync
exitبه منوی بازیابی برمی‌گردید. گزینه resume را برای ادامه بوت انتخاب کنید و با حساب اصلاح‌شده وارد شوید.
اگر Recovery Mode در دسترس نیست
اگر GRUB رمز دارد یا منوی بازیابی به رمز فراموش‌شده نیاز دارد، از محیط Rescue یا کنسول مجاز ارائه‌دهنده کمک بگیرید. روش بازیابی باید با پارتیشن‌بندی و رمزگذاری همان سرور تطبیق داده شود. بعد از بازیابی، سیستم را به حالت عادی بوت کنید؛ فقط‌خواندنی نگه‌داشتن دائمی روت، توصیه مناسبی برای کار روزمره نیست.
اگر واقعا رمز root را فراموش کرده‌اید
در سروری که قبلا برای root رمز تعیین شده، از یک حساب sudo دستور sudo passwd root را اجرا کنید. در پوسته بازیابی نیز دستور صریح passwd root همین حساب را هدف می‌گیرد. این کار با بازنشانی رمز کاربر عادی متفاوت است و ورود root از SSH همچنان تابع تنظیمات سرویس SSH خواهد بود.
خطاها و پرسش‌های رایج
خطای Authentication token manipulation error چه معنایی دارد؟
در محیط بازیابی، ابتدا وضعیت فقط‌خواندنی فایل‌سیستم را بررسی کنید. اگر دستور remount موفق است اما خطا باقی می‌ماند، پر بودن دیسک، خطای فایل‌سیستم یا مجوزهای فایل‌های حساب نیز باید بررسی شود. برای رفع آن، فایل‌های حساب کاربران و داده‌های احراز هویت را حذف نکنید.
آیا این روش رمز دیسک رمزگذاری‌شده را هم بازیابی می‌کند؟
خیر. رمز ورود لینوکس با رمز LUKS متفاوت است. بازنشانی رمز حساب جایگزین کلید بازکردن دیسک نمی‌شود. دسترسی به پوشه خانگی رمزگذاری‌شده نیز ممکن است به رمز قبلی یا کلید بازیابی آن نیاز داشته باشد.
چرا بعد از تغییر رمز هنوز نمی‌توانم با SSH وارد شوم؟
نام کاربر، روش احراز هویت مجاز و محدودیت ورود root را بررسی کنید. اگر سرور فقط کلید SSH می‌پذیرد، رمز جدید جای کلید را نمی‌گیرد. ابتدا ورود از کنسول را امتحان کنید تا مشکل رمز از تنظیمات SSH جدا شود.
منابع: رفتار root و sudo در اوبونتو، مدیریت کاربران Ubuntu Server، راهنمای بازیابی رمز در Ubuntu و توضیحات RootSudo.